نهال پیوندی چیست ؟ معرفی نهال پیوندی و روش های انجام آن

نهال پیوندی نهالی است که از ترکیب شدن دو گیاه مختلف به وجود آمده است.
برای کشاورزانی که میخواهند یک باغ تجاری، پر محصول، مقاوم و زود بازده داشته باشند انتخاب نهال پیوندی انتخابی بسیار مناسب است.
فکر کنید دو نوع نهال هستند که هر کدام یک سری ویژگی های مثبت و البته یک سری نقایص دارند . با پیوند زدن آن دو به یکدیگر میتوانیم نهالی تولید کنیم که ویژگی های خوب هر دو نهال را داشته باشد. مثلا باردهی آن بالاتر برود، در برابر بیماری ها مقاوم شود و کیفیت میوه ها بیشتر شود. نهال پیوندی از دو بخش گیاهی ساخته میشود. بخشی به نام پایه که شامل قسمت های پایین ساقه است و بخشی به نام پیوندک که شامل شاخه یا جوانه یک رقم خیلی خوب است . این دو را به هم پیوند میزنیم و خوب نتیجه ایجاد یک نهال پیوندی با کیفیت است.
میخواهیم بدانیم یک پایه و پیوندک مناسب چه ویژگی هایی باید داشته باشند تا از طریق پیوند آنها با یکدیگر بتوانیم یک نهال پیوندی ایده آل تولید کنیم.

انتخاب پایه و پیوندک مناسب:

اولین کاری که برای تولید یک نهال پیوندی با کیفیت باید انجام دهیم این است که پایه و پیوندک مناسبی انتخاب کنیم.
در واقع پایه بخشی از گیاه است که شامل ریشه هم میشود . انتخاب پایه مناسب باعث میشود نهال پیوندی در برابر بیماری ها ، آفات و شرایط بد محیطی مقاوم شود. همچنین باعث میشود طول عمر نهال بالاتر برود.
پیوندک بخشی از گیاه است که شامل ساقه و برگ است. باردهی و محصول دهی یک درخت در این بخش انجام میشود. پیوندک را باید از یک گونه خوب انتخاب کنیم ، گونه ای که محصولات آن با کیفیت و خوش طعم باشند.
حالا که دانستیم پایه و پیوندک چی هستند باید در انتخابشان به یکسری نکات دقت کنیم.
اولین نکته مهم این است که پایه و پیوندک باید با شرایط اقلیمی سازگاری داشته باشند. مثلا ممکن است منطقه شما خشک و کم آب باشد، در این شرایط باید پایه ریشه های بلندی داشته باشد و در برابر کم آبی مقاوم باشد.
انتخاب پیوندک هم باید بر اساس کیفیت میوه ها ، سرعت باردهی و مقاومتش در برابر بیماری ها انتخاب شود.

روش های پیوند زدن:

1. پیوند شکمی : در روش پیوند شکمی ابتدا باید قسمتی از ساقه گیاه پایه را شبیه حرف T برش دهیم و بعدش یک جوانه از گیاه پیوندک را روی آن قرار دهیم. برای پیوند زدن خیلی از درختان میوه و مرکبات مانند زردآلو و پرتقال این روش روشی مناسب است.

2. پیوند زبانه ای: می خواهیم پایه و پیوندک به خوبی با هم در تماس باشند و خیلی خوب جوش بخورند. برای این کار هر دو را به صورت زاویه ای برش داده و روی هم قرار میدهیم نتیجه آن ایجاد یک پیوند زبانه ای است. درختان گلابی و سیب معمولا با این روش پیوند زده میشوند.

3. پیوند اسکنه‌ای : می‌خواهیم به روش اسکنه‌ای پایه و پیوندک را به هم متصل کنیم . برای این کار در پایه برشی عمیق ایجاد می‌کنیم و یک شاخه از پیوندک را درون آن قرار می‌دهیم. درختان گردو ، گیلاس و بادام را به این روش پیوند می‌زنیم.

4. پیوند ماسوره‌ای یا لوله‌ای: این پیوند معمولاً برای درختان پسته استفاده می‌شود. در این روش پوست پایه را می‌کنیم قسمتی از پیوندک را به صورت لوله‌ای جدا کرده و درون پایه قرار می‌دهیم . در باغ‌های پسته این روش تا ۹۹ درصد به موفقیت می‌رسد.

مراقبت نهال بعد از پیوند زدن:

بعد از پیوند زدن باید نهال را در محیط با دمای مناسب نگهداری کنیم تا پیوند به خوبی انجام شود. یکی از مهم ترین کار ها در این مرحله آبیاری درست و اصولی است. آبیاری باید خوب باشد تا نهال در شرایط ایده آل بماند. در این مرحله باید نهال را از خطر هر گونه آفات دور کنیم و آن را در شرایط خوب و ایمن نگه داریم.

انتقال نهال به زمین کشاورزی :

بعد از اینکه در شرایط گرم و گلخانه ای نهال به خوبی رشد کرد زمان آن است که نهال را به زمین کشاورزی منتقل کنیم . چه نهال هایی برای کاشت در زمین مناسب هستند؟
بهتر است کشاورزان نهال هایی را انتخاب کنند که ریشه های بلند و قوی دارد. همچنین باید دقت کنند که پیوند به خوبی جوش خورده باشد.

معایب و مزایای کاشت نهال پیوندی

مزایای کاشت نهال پیوندی

• باردهی نهال های پیوندی نسبت به نهال های دیگر مانند نهال بذری زود تر اتفاق می افتد . نهال های پیوندی از سال دوم تا سوم کاشت وارد باردهی اقتصادی میشوند.
• نهال های پیوندی معمولا میوه هایی تولید میکنند که برای تجارت مناسب است. حدود 90 درصد محصولات تجاری کشاورزی نهال های پیوندی داشته اند. چون میوه هایی ایجاد میشود که طعم ، و اندازه و شکلشان یکسان است . پس برای تجارت بسیار مناسب اند.
• به درختی که پایه از آن گرفته شده باشد پایه مادری میگویند. نهال های پیوندی ویژگی های ژنتیکی دارند که به طور کامل به نهال پیوندی منتقل میشود . این یکی از مزایای نهال های پیوندی است چون باعث میشود شکل ، اندازه ، طعم و کیفیت محصول دقیقا مثل پایه مادری باشد.
• اگر پایه خوب و مقاومی انتخاب کنیم نهال پیوندی ایجاد میشود که در برابر بیماری ها و آفات مقاوم است، در خاک های شور ، در زمین های کم آب و هوای خشک و شرایط سخت محیطی میتواند مقاومت خوبی از خود نشان دهد.
• نسبت به نهال های بذری تراکم کاشت بیشتری دارند مثلا در یک زمین میتوان مقدار بیشتری از آن را کاشت. پس انتخاب خوبی برای کشاورزان است. برای مثال اگر کشاورزی بخواهد در یک هکتار زمین یک باغ هلو احداث کند میتواند 200 نهال بذری بکارد ولی اگر بخواهد از نهال های پیوندی استفاده کند تا 1000 تا نهال میتواند در همان یک هکتار بکارد. وقتی نهال بیشتر باشد محصول هم بیشتر است و سوددهی کشاورز بالاتر میرود.
• ریسک ضرر کردن از طریق نهال پیوندی کم است . نهال ها در شرایط ایده آل تری هستند و خطر خشک شدن یا از بین رفتن آنها کمتر است‌. بنابراین باغداران حرفه ای معمولا از این روش استفاده میکنند بعد از آن محصولاتشان را صادر میکنند و از طریق آن سود زیادی به دست می آورند.

معایب کاشت نهال پیوندی:

• هزینه های احداث باغ از طریق نهال پیوندی بیشتر است. نهال پیوندی به تجهیزات بیشتری برای کاشت نیاز دارد ، همچنین نیروی انسانی بیشتری برای آن لازم است، مراقبت های ویژه ای میخواهد برای همین هزینه های آن بیشتر است.
• نهال های پیوندی در مقایسه با نهال های بذری ریشه های کم عمق تری دارند. پس اگر در منطقه ای هستید که خیلی کم آب است، اگر میخواهید به روش دیم کشاورزی کنید و اگر خیلی طوفان در محیط کشاورزی شما وجود دارد انتخاب نهال پیوندی باید با مراقبت های بیشتری انجام شود.
• اگر پایه و پیوندک به خوبی انتخاب نشوند نهال پیوندی خیلی مقاوم نمیشود و ممکن است در شرایط سخت از بین برود.

در ادامه میخواهیم بدانیم چه عواملی باعث شده است که یک کشاورز به انتخاب و کاشت نهال پیوندی رو بیاورد؟

نوع خاک و اقلیم آب و هوایی:
نهال پیوندی ریشه هایش خیلی بلند نیستند پس برای کاشت آن باید از خاکی استفاده شود که مواد معندی خوبی داشته باشد و بتواند آب را به خوبی به ریشه های درخت برساند. خاک های غنی و لومی انتخابی مناسب برای کاشت نهال های پیوندی هستند. همچنین خوب است که خاک مرطوب باشد در اقلیم های آب و هوایی مثل شمال ایران یا شهر های پر بارش تر این شرایط بهتر محیا است.

هدف های باغداری :
کشاورزان حرفه ای که میخواهند محصول باغشان را صادر کنند میتوانند از این نهال ها استفاده کنند.چون نهال های پیوندی سریعتر به فصل باردهی میرسند و کیفیت محصولاتشان بالا است برای گونه های مختلف علی الخصوص نهال سیب ، نهال گردو ،نهال پسته و نهال بادام مناسبند.

بودجه:
باغداران حرفه و سرمایه دار میتوانند با این روش کاشت به سود دهی فوق العاده برسند. هزینه برای کاشت هر نهال تقریبا بین 50 تا300 هزار تومان است. البته این هزینه به نوع و رقم بستگی دارد.

نهال های پیوندی در باغ های تجاری ایران :

در باغ های تجاری ایران مانند باغ پسته رفسنجان یا باغ سیب ارومیه نهال های پیوندی غالبا استفاده میشوند به دلیل باردهی سریع و کیفیت بالای محصولاتشان .
برای مثال نهال پیوندی پسته اکبری با پایه بنه از سال سوم شروع باردهی اقتصادی اش 1 تا 2 تن در هکتار محصول تولید میکند.
بر اساس تحقیقات انجام شده 80 درصد باغ های تجاری پسته ایران از نهال های پیوندی استفاده میکنند.

برای انتخاب و کاشت نهال های پیوندی باید کشاورزان چه نکاتی را رعایت کنند؟

انتخاب نهال پیوندی

نهال ها باید از جاهای معتبری خریداری شوند . حتما کشاورزان دقت کنند که نهال ها گواهی سلامت داشته باشند.
کشاورزان حتما تست خاک انجام دهند اینکار باید قبل از کاشت نهال انجام بگیرد.
با توجه به اقلیم منطقه باید پایه و رقم مناسب انتخاب شود به طوری که با شرایط آب و هوایی به خوبی سازگار باشد.

کاشت نهال پیوندی

گودال کاشت بزرگ باشد تا ریشه ها جای مناسب داشته باشند در نتیجه 50×50×60 بهترین ابعاد برای چاله کاشت است کود دهی اولیه هم بسیار مهم است . خاکی که پای نهال میریزید بهتر است 30 درصد آن کمپوست باشد تا نهال بتواند از آن تغذیه کند و نیاز آبی 20 تا 30 لیتر آبیاری اولیه بهتر است انجام شود. تا ریشه به خوبی در خاک جا بگیرد در مورد هرس هم در سال اول کاشت هرس حتما به موقع انجام شود تا نهال شکل خوبی بگیرد و باردهی اش خوب شود.
کود NPK که شامل سه عنصر اساسی نیتروژن ، پتاسیم و فسفر است بهتر است در هر هکتار بین 80 تا 100 کیلوگرم اضافه شود.

همچنین محلول پاشی بور و روی سالیانه انجام شود تا کیفیت محصول بهتری داشته باشیم.
در باغ های تجاری برای آبیاری نهال پیوندی معمولا از روش قطره ای استفاده میشود که روشی خوب و بهینه است.
نهال های پیوندی نسبت به نهال بذری بیشتر به آفات و بیماری مبتلا میشوند. پس کشاورزان باید بیشتر از آنها محافظت کنند. شته از آفاتی است که به نهال پیوندی ممکن است آسیب برساند. با روش IPM میتوان خطر آفت زدگی را به خوبی مهار کرد.