مواد آلی خاک چیست؟ 10 راهکار برای افزایش سریع ماده آلی زمین

هر چیزی که از موجودات زنده باقی بماند و به خاک برسد مواد آلی است مثل بقایای گیاهان، کود های حیوانی و کمپوست ها وقتی مواد آلی وارد خاک میشوند، موجودات ریزی که در خاک هستند آنهارا تجزیه میکنند تا ریز و کوچک شوند . چیزی که تولید میشود هوموس نام دارد . هوموس پایدار ترین شکل مواد آلی است و میتواند سال ها در خاک باقی بماند و کیفیت خاک را بالا ببرد. هر چقدر در خاک مواد آلی بیشتری باشد آن خاک زنده تر است و گیاهان سالم ترند .

چگونه مواد آلی خاک را افزایش دهیم

چگونه مواد آلی خاک را بیشتر کنیم ؟ با روش هایی مثل استفاده کردن از کود های آلی ،گذاشتن بقایای گیاهان در خاک و کاشتن گیاهان پوششی خاک تقویت میشود در نتیجه محصول بیشتری میدهد.

کشاورزانی که دوست دارند محصول بیشتر ، بهتر و باکیفیت تری داشته باشند حتما باید به مقدار مواد آلی خاک کشاورزی شان دقت کنند چون این چیزی مهم در حاصلخیزی زمین است.

اضافه کردن کمپوست

کمپوست یکی از بهترین چیزهایی است که می‌توان به خاک اضافه کرد. از تجزیه برگ‌ها، چمن، میوه و سبزیجات کمپوست درست می‌شود و وقتی وارد خاک می‌شود، آن را نرم‌تر، سبک‌تر و حاصلخیزتر می‌کند. کمپوست هم مواد غذایی به خاک می‌دهد و هم باعث می‌شود خاک آب را بهتر نگه دارد. به همین دلیل خیلی سریع سطح مواد آلی خاک را بالا می‌برد.

اضافه کردن کود دامی پوسیده

کود دامی اگر کاملاً پوسیده باشد، یک منبع خیلی خوب مواد آلی است. کود پوسیده به‌تدریج در خاک تجزیه می‌شود و مواد مغذی آزاد می‌کند. این کار باعث می‌شود خاک بهتر دانه‌ دانه شود، هوا بهتر در آن جریان پیدا کند و ریشه‌ها راحت‌تر رشد کنند. کود نپوسیده ممکن است به گیاه آسیب بزند، پس همیشه نوع کاملاً پوسیده را استفاده کنید.

کاشتن گیاهان پوششی یا دادن کود سبز

گیاهانی مثل شبدر، ماشک یا چاودار را می‌توانید در فصل‌های خالی زمین بکارید. این گیاهان رشد می‌کنند و بعد از مدتی با خاک مخلوط میشوند . ریشه و ساقه این گیاهان وقتی تجزیه می‌شوند، مقدار زیادی مواد آلی وارد خاک می‌کنند. علاوه بر این، خاک را از فرسایش حفظ می‌کنند و ساختار آن را بهتر می‌سازند.

نسوزاندن بقایای گیاهی

وقتی کاه، کلش، برگ‌ها یا بقایای برداشت را روی خاک باقی بگذارید، این مواد کم‌کم توسط میکروب‌ها تجزیه می‌شوند و تبدیل به مواد آلی می‌گردند. سوزاندن این بقایا باعث میشود مواد آلی و میکروب‌های مفید خاک از بین بروند. پس بهتر است آن‌ها را روی خاک پخش کنی تا به مرور خاک را غنی‌تر کنند.

ریختن مالچ روی خاک

مالچ یعنی پوشاندن سطح خاک با موادی مثل کاه، برگ خشک یا تراشه چوب. این پوشش باعث می‌شود خاک رطوبت بیشتری نگه دارد، کمتر داغ شود و کمتر فرسایش پیدا کند. مالچ به مرور زمان تجزیه می‌شود و خودش تبدیل به مواد آلی میشود. این روش هم ساده است و هم خیلی مؤثر.

کمتر کردن شخم

شخم زیاد باعث می‌شود مواد آلی سریع‌تر تجزیه شوند و از بین بروند. وقتی خاک زیاد زیرورو می‌شود، میکروب‌ها و کرم‌های خاکی هم آسیب می‌بینند. اگر شخم کمتر شود ، خاک فرصت پیدا می‌کند مواد آلی را نگه دارد و ساختار طبیعی‌اش حفظ شود. کشاورزی کردن بدون شخم زدن در دنیا ثابت کرده‌است که میتواند مواد آلی را خیلی بهتر حفظ کند.

اضافه کردن بیوچار

بیوچار یک نوع زغال گیاهی است که از سوختن کنترل‌شده بقایای گیاهان به دست می‌آید. این ماده خیلی دیر تجزیه می‌شود و سال‌ها در خاک می‌ماند. به همین دلیل یکی از بهترین کار ها برای افزایش بلندمدت مواد آلی است. بیوچار همچنین به نگهداشتن آب و بهتر شدن تهویه خاک کمک می‌کند.

حفظ کردن پوشش گیاهی

وقتی خاک همیشه پوشیده باشد، ریشه‌ها و برگ‌های گیاهان به‌طور طبیعی مواد آلی تولید می‌کنند. گیاهان چندساله مثل یونجه یا علوفه‌ها ریشه‌های زیادی دارند که هر سال بخشی از آن‌ها می‌میرد و تبدیل به مواد آلی می‌شود. پوشش گیاهی همچنین از فرسایش جلوگیری می‌کند و خاک را سالم نگه می‌دارد.

کم کردن فرسایش

باد و باران می‌توانند لایه سطحی خاک را ببرند همان لایه‌ای که بیشترین مواد آلی را دارد. با استفاده از مالچ، کاشت گیاهان پوششی، ایجاد بادشکن یا تراس‌بندی می‌توانی جلوی این فرسایش را بگیری و در نهایت هر چقدر خاک کمتر از بین برود، مواد آلی بیشتری در آن باقی می‌ماند.

برنامه افزایش مواد آلی خاک به صورت فصلی

در ادامه مقاله میخواهیم یه برنامه کاربردی در اختیار کشاورزان عزیز قرار دهیم تا به راحتی مواد آلی خاکشان را بیشتر کنند:

• در بهار که فصل شروع تقویت خاک است کشاورزان باید به خاک کمپوست اضافه کنند.
  در ابتدای بهار، یک لایه ۲ تا ۳ سانتی‌متری کمپوست روی خاک پخش شود و کمی با سطح خاک مخلوط کنید کمپوست ریختن خیلی موثر است چون کمپوست بهترین و سریع‌ترین منبع مواد آلی است. اگر بخشی از زمین خالی است، گیاهانی مثل شبدر یا ماشک خوب است کاشته شود. این گیاهان بعداً تبدیل به مواد آلی می‌شوند و خاک را تقویت می‌کنند.
• تابستان که فصل حفظ رطوبت و جلوگیری از فرسایش است بهتر است از مالچ پاشی استفاده شود. روی خاک کاه، برگ خشک یا تراشه چوب بریزید چون باعث می‌شود خاک خشک نشود و مواد آلی آرام‌آرام زیاد شود همچنین رطوبت کافی باعث می‌شود میکروب‌ها مواد آلی را بهتر تجزیه کنند پس خوب است که آبیاری سبک و منظم باشد. در تابستان زیاد از سموم استفاده نکنید چون سموم قوی میکروب‌های مفید خاک را از بین می‌برند. این میکروب‌ها برای ساخت مواد آلی ضروری‌اند.
• پاییز فصل تغذیه دوباره خاک است.کود دادن پاییزه به درختان مخصوصا اضافه کردن کود دامی پوسیده  و اسید هیومیک خیلی تاثیر خوبی در افزایش حاصلخیزی خاک دارد. یک لایه نازک کود دامی کاملاً پوسیده روی خاک پخش کنید. این کود در فصل سرد آرام‌آرام تجزیه می‌شود و مواد آلی را بالا می‌برد. اگر بهار گیاه پوششی کاشته بودید ، حالا وقت مخلوط کردن آن با خاک است. این کار مقدار زیادی مواد آلی وارد خاک می‌کند.
• زمستان فصل حفاظت از خاک است. در زمستان خاک را لخت نگذارید و چیزی به آن اضافه کنید.بقایای گیاهی، برگ‌ها یا مالچ روی خاک بریزید تا از فرسایش جلوگیری شود.