احداث باغ پسته در نگاه اول شاید یک کار بزرگ و پیچیده به نظر برسد، اما اگر اصول آن را بدانیم، تبدیل می‌شود به یک سرمایه‌گذاری مطمئن، پایدار و بسیار سودآور. پسته از معدود درختانی است که با کم‌آبی سازگار است، عمر طولانی دارد و ارزش اقتصادی بالایی ایجاد می‌کند. به همین دلیل بسیاری از کشاورزان و سرمایه‌گذاران به سمت ایجاد باغ‌های پسته رفته‌اند.

در ادامه مقاله یک راهنمای جامع، مرحله‌به‌مرحله و کاملاً کاربردی برای احداث باغ پسته برای شما کشاورز مشتاق آماده کرده ایم.

انتخاب نهال بر اساس منطقه

برای اینکه باغ پسته موفقی داشته باشید، باید نهالی انتخاب کنید که با آب‌وهوا و آب و خاک منطقه سازگار باشد.

ارقام نهال پسته برای مناطق گرم و خشک
مثل: کرمان، یزد، جنوب خراسان
بهترین پایه‌ها

  • آتلانتیکا
  • بادامی ریز
  • سرخس

بهترین ارقام

این‌ها تحمل گرما و کم‌آبی خوبی دارند. و برای مناطقی که بسیار گرم و خشک هستند یا مشکل کم آبی دارند ارقام بسیار مناسب و خوبی هستند.

 

ارقام نهال پسته برای مناطق نیمه‌خشک باشد.
مثل: رفسنجان، دامغان، سیرجان

بهترین پایه‌ها

  • بادامی ریز
  • قزوینی

بهترین ارقام:

  • احمدآقایی
  • اکبری
  • فندقی

این مناطق آب و خاک متوسط دارند، پس انتخاب‌ها بیشتر می باشد و دست کشاورز برای انتخاب نهال باز تر است.

 

ارقام نهال پسته برای مناطق سردسیر

مثل: خراسان شمالی، همدان، اصفهان سردسیر، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و … مناطق سردسیر

  • فندقی
  • احمدآقایی
  • usb1

این‌ها دیرگل‌تر و مقاوم‌ترند. نهال هایی که دیرگل میباشند وقتی درخت از خواب زمستانی بیدار میشود گلدهی آن دیرتر رخ میدهد و این حالت باعث میشود که شکوفه های محصول دچار سرما زدگی بهاره نشوند.

 

انتخاب نهال سالم پسته

برای اینکه نهال پسته بعد از کاشت خوب رشد کند، باید قبل از قرار دادن آن در زمین چند مرحله ساده انجام شود. اولین قدم این است که نهال سالم و استاندارد انتخاب شود؛ نهالی که ریشه‌های سالم، طوقه بدون آسیب و پیوند تمیز داشته باشد. نهال‌های ضعیف معمولاً بعد از کاشت به‌خوبی رشد نمی‌کنند و در سال‌های بعد هم عملکرد مناسبی ندارند.

کوتاه کردن ریشه های آسیب دیده

بعد از انتخاب نهال، باید ریشه‌های آسیب‌دیده یا خشک‌شده را کمی کوتاه کرد تا ریشه‌ها بهتر باز شوند و رشد جدید راحت‌تر شروع به رشد کند. این کار باعث می‌شود نهال سریع‌تر با خاک جدید سازگار شود. سپس ریشه نهال را در محلول قارچ‌کش قرار می‌دهند تا از بیماری‌هایی مثل پوسیدگی طوقه جلوگیری شود. این مرحله ساده اما بسیار مهم است، چون بیماری‌های قارچی می‌توانند نهال را در همان سال اول از بین ببرند.

خیس کردن ریشه و آماده سازی گودال

پیش از کاشت، بهتر است ریشه نهال برای مدتی کوتاه در آب قرار بگیرد تا کاملاً خیس شود. این کار باعث می‌شود نهال هنگام ورود به خاک دچار شوک نشود و ریشه‌ها راحت‌تر شروع به فعالیت کنند. در همین زمان باید گودال کاشت هم آماده باشد. گودال مناسب معمولاً حدود شصت سانتی‌متر عمق دارد و خاک سطحی آن با مقدار کمی کود دامی پوسیده و مواد اصلاح‌کننده خاک مخلوط می‌شود. استفاده از کود تازه یا زیاد در این مرحله مناسب نیست، چون ممکن است به ریشه آسیب بزند.

آماده سازی چاله کاشت نهال پسته

 

تنظیم ارتفاع طوقه و آبیاری

وقتی نهال را در گودال قرار می‌دهیم، باید دقت کنیم که طوقه کمی بالاتر از سطح خاک قرار بگیرد تا در آینده دچار پوسیدگی نشود. خاک اطراف ریشه باید نرم باشد تا ریشه‌ها بتوانند به‌راحتی در آن حرکت کنند. بعد از کاشت، یک آبیاری کامل انجام می‌شود تا خاک به‌خوبی دور ریشه بنشیند و هیچ فضای خالی باقی نماند.

 

قیم گذاری و مراقبت اولیه:

برای اینکه نهال در برابر باد کج نشود، یک قیم کنار آن قرار داده می‌شود و تنه نهال با نوار نرم به قیم بسته می‌شود. اگر منطقه آفتاب‌سوز یا بادخیز باشد، بهتر است از محافظ نهال یا رنگ سفید روی طوقه استفاده شود تا نهال در روزهای اول آسیب نبیند.

 

فاصله کاشت نهال پسته

در باغ‌های پسته معمولاً فاصله‌ای بین 6 تا 8 متر استفاده می‌شود. در زمین‌های حاصلخیز و مناطقی که درخت رشد زیادی دارد، فاصله بیشتر انتخاب می‌شود تا درخت‌ها فضای کافی داشته باشند. در زمین‌های ضعیف‌تر یا مناطقی که رشد کمتر است، فاصله کمی کمتر در نظر گرفته می‌شود. به‌طور معمول فاصله‌های 7×7 یا 6×8 متر بهترین انتخاب برای بیشتر باغ‌ها هستند و تعادل خوبی بین تعداد درخت و فضای رشد ایجاد می‌کنند.

 

آبیاری نهال پسته موقع کاشت

در زمان کاشت، آبیاری باید آن‌قدر کامل باشد که گودال کاملاً خیس شود و آب به عمق ریشه برسد. این آبیاری اولیه کمک می‌کند نهال سریع‌تر با محیط جدید سازگار شود و ریشه‌ها شروع به رشد کنند. بعد از این آبیاری، معمولاً چند روز به نهال دست نمی‌زنند تا خاک کمی سفت شود. اگر خاک نشست کرد، فقط کمی خاک اضافه می‌کنند.
در روزهای اول، آبیاری باید منظم و سبک باشد تا ریشه‌ها خشک نشوند. نهال تازه‌کاشته‌شده هنوز توانایی جذب آب زیاد را ندارد، پس آبیاری باید با فاصله کم اما مقدار مناسب انجام شود. هدف این است که خاک همیشه مرطوب بماند، اما باتلاقی نشود. اگر خاک بیش از حد خیس بماند، احتمال بیماری‌های ریشه بالا می‌رود.

آبیاری نهال پسته بعد ازکاشت

کود های مورد استفاده در زمان کاشت نهال پسته

در زمان کاشت نهال پسته، هدف این نیست که مقدار زیادی کود به خاک اضافه شود، بلکه باید خاک را فقط کمی تقویت کرد تا ریشه نهال در سال اول بدون آسیب و سوختگی بتواند رشد کند. به همین دلیل از کودهای سبک و کاملاً پوسیده استفاده می‌شود. بهترین انتخاب در این مرحله کود دامی کاملاً پوسیده است، چون خاک را نرم می‌کند و به ریشه کمک می‌کند راحت‌تر در خاک حرکت کند. کود دامی باید کاملاً کهنه و بدون بوی تند باشد، چون کود تازه می‌تواند ریشه نهال را بسوزاند.

در کنار کود دامی، مقدار کمی کود فسفاته هم در گودال کاشت استفاده می‌شود. فسفر به ریشه‌زایی کمک می‌کند و باعث می‌شود نهال سریع‌تر در خاک مستقر شود. این کود معمولاً با خاک سطحی مخلوط می‌شود تا تماس مستقیم با ریشه نداشته باشد. در بعضی مناطق که خاک آهکی یا سنگین است، مقدار کمی گوگرد هم به خاک اضافه می‌کنند تا شرایط خاک برای ریشه بهتر شود. گوگرد به مرور زمان خاک را اصلاح می‌کند و جذب عناصر غذایی را آسان‌تر می‌سازد.

در زمان کاشت از کودهای نیتروژنه یا کودهای قوی استفاده نمی‌شود، چون این کودها برای نهال تازه‌کاشته‌شده مناسب نیستند و ممکن است باعث سوختگی ریشه شوند. هدف در این مرحله فقط فراهم کردن یک بستر مناسب و سبک برای شروع رشد نهال است، نه تغذیه زیاد.

 

آماده سازی چاله کاشت پسته

برای اینکه نهال پسته بعد از کاشت رشد خوبی داشته باشد، باید چاله‌ای که برای آن آماده می‌شود شرایط مناسب داشته باشد. اولین قدم این است که چاله را به اندازه کافی بزرگ بگیریم تا ریشه‌ها فضای کافی برای باز شدن داشته باشند. معمولاً چاله‌ای با عمق و عرض حدود 60سانتی‌متر مناسب است، چون ریشه نهال در سال‌های اول به این فضا نیاز دارد.
وقتی چاله را حفر می‌کنیم، خاک سطحی که نرم‌تر و حاصلخیزتر است باید جدا نگه داشته شود تا بعداً دوباره روی ریشه‌ها ریخته شود. خاک‌های سفت و سنگین کف چاله نباید روی ریشه قرار بگیرند، چون مانع رشد ریشه می‌شوند. بهتر است خاک سطحی را با مقدار کمی کود دامی کاملاً پوسیده و کمی مواد اصلاح‌کننده مثل گوگرد یا فسفات مخلوط کنیم تا خاک سبک‌تر و قابل‌تنفس‌تر شود. این مخلوط باید کاملاً سبک باشد، چون کود زیاد یا تازه می‌تواند به ریشه آسیب بزند.

اگر خاک منطقه سنگین یا رسی باشد، بهتر است کف چاله کمی شل شود تا آب بهتر نفوذ کند و ریشه‌ها راحت‌تر حرکت کنند. در مناطقی که خاک شور است، معمولاً چاله را کمی بزرگ‌تر می‌گیرند تا ریشه در سال اول با شوری کمتری روبه‌رو شود. بعد از آماده‌سازی خاک، چاله باید طوری شکل داده شود که نهال هنگام قرار گرفتن در آن، طوقه‌اش کمی بالاتر از سطح زمین قرار بگیرد تا از پوسیدگی جلوگیری شود.

قرار دادن نهال در چاله

 

رسیدگی های لازم در طول سال:

برای اینکه یک باغ پسته همیشه سرحال بماند و محصول خوبی بدهد، باید در طول سال چند کار مهم به‌صورت منظم انجام شود. این رسیدگی‌ها از همان ابتدای سال شروع می‌شود و تا زمان برداشت ادامه دارد. در فصل بهار، مهم‌ترین کار مراقبت از جوانه‌ها و گل‌هاست، چون در این زمان درخت بیشترین حساسیت را دارد. آبیاری باید منظم باشد و خاک نباید خشک شود. همچنین در این فصل معمولاً اولین تغذیه درخت انجام می‌شود تا انرژی لازم برای رشد برگ‌ها و میوه‌ها فراهم شود.

در تابستان، درخت وارد مرحله رشد میوه می‌شود و نیاز بیشتری به آب دارد. آبیاری باید دقیق و کنترل‌شده باشد تا هم کمبود آب پیش نیاید و هم خاک بیش از حد خیس نشود. در این دوره معمولاً یک یا دو نوبت تغذیه تکمیلی انجام می‌شود تا مغز پسته خوب پر شود. کنترل آفات هم در تابستان اهمیت زیادی دارد، چون آفت‌هایی مثل پسیل در این فصل فعال هستند و اگر به‌موقع مدیریت نشوند، می‌توانند به محصول آسیب بزنند.

در پاییز، زمان برداشت فرا می‌رسد و باید محصول به‌موقع جمع‌آوری شود تا کیفیت آن پایین نیاید. بعد از برداشت، درخت وارد دوره استراحت می‌شود و رسیدگی‌ها بیشتر به آماده‌سازی برای سال بعد مربوط می‌شود. معمولاً در این فصل کود دامی پوسیده به باغ داده می‌شود و آبیاری‌ها کم‌کم کاهش پیدا می‌کند تا درخت برای خواب زمستانی آماده شود.