نهال گیلاس تک دانه مشهد پایه گزیلا - مقاوم + پربار

نهال گیلاس تک دانه معرفی کامل ،شرایط و پرورش

گيلاس يكي از مهمترين محصولات باغي است كـه از لحـاظ ديرگل بودن در ميان محصولات بـاغي شاخص ميباشد. بر اساس آمار سازمان غذا و كشاورزي جهاني (فائو) ايران، تركيه و آمريكا سه كشور مهم توليدكننده گيلاس هستند و ايران سالانه بين ٢٠٠ تا٢٦٠ هزار تن گيلاس توليد مي كند.گیلاسها را در جنس پرونوس و تیره رزاسه و زیر تیره پرونوئیده تقسیم بندی میکنند. این گیاه جـزو گیاهان گلدار و نهاندانه می باشد. محصول گیلاس زودتر از آلبالو و سایر میوههـای هسته دار می رسد. نام علمی گیلاس L avium prunus.  این درخت جزو میوه های هسته دار، خزان کننده می باشد. این میوه به دليل طعم و مزه مطلوب، ارزش غذایی بالا و دوره رسيدگي كوتاه از اهميت زیادی برخوردار است.

آشنایی با نهال گیلاس تک دانه

یکی از اصیل ترین ومحبوب ترین ارقام گیلاس رقم تکدانه مشهد می باشد . این رقم بومی خراسان بوده ولی به دلیل سازگاری مناسبی که دارد در اکثر مناطق قابل کشت می باشد. میوه های درشت و هسته ی جدا و میوه شیرین این رقم را نه تنها در بازار تازه خوری تبدیل به رقم پر طرفدار کرده است بلکه برای فرآوری و صادرات هم به گزینه ایده آلی تبدیل نموده است.

ویژگی های نهال گیلاس تکدانه

رقم تک دانه پراکندگی وسیع از نظر جغرافیایی برای کشت دارد بطوریکه این رقم را ، به رقمی با سازگاری فوق العاده، برای اقلیم های معتدل و سردسیری تبدیل کرده است. گل دهی در نیمه دوم فروردین ماه وبه طبع ان داشتن مقاومت نسبی نسبت به سرمای دیر رس بهاره ، این رقم را از خسارت های ناشی از سرماده زدگی ها مصون داشته است. رسیدگی این رقم  در دهه سوم خرداد ماه یکی از مطمئن ترین و پر سود ترین انتخاب ها برای باغداران حرفه ای  برای کسب در امد است . از دیگر ویژگی هایی منحصر بفرد این رقم شکل میوه قلوه ای با رنگ شرابی براق آن است.میوه این رقم با وزن 10.5 گرم و وزن هسته ی 0.43 گرم دارای نسبت گوشت به هسته بالایی نسبت به سایر ارقام گیلاس بوده و این نشان ازکیفیت بالای میوه ی این رقم می باشد.

ویژگی های ظاهری

ساقه این رقم قطور بوده که رشد آن گاهی تا ارتفاع 20 متر هم می رسد دارای ریشه های عمودی به طول 1.5 متر که تا عمق 8 مترهم قابل نفوذ می باشد. برگهـا دارای حاشیه های دندانه داربه رنگ سبز تیره است. گلهای این رقم  سفید رنگ و دو جنسه است و میوه درشت و قلوه ای شکل آن به طول 2.5 سانتی متر بارنگ قرمز شرابی همیشه موردتوجه قرار گرفته است. البته دارابودن فاکتورهایی چون میزان قند مناسب ،اسیدیته، وزن پایین هسته نسبت به گوشت  میوه  هم در منحصر بفرد شدن این رقم بی تاثیر نبوده است.

شرایط آب و هوایی مورد نیاز برای رشد گیلاس تک دانه مشهد جزء میوه های مناطق معتدل وسردسیری به شمارمی آید، بنابراین به منظور گلدهی نیاز به زمستان گذرانی و دماهای پایین دارد نیازسرمایی جوانه های آن درحدود ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ساعت دمای زیر 7 درجه سانتی گراد میباشد، به سرما مقاوم است و دمای منفی 25 درجه سانتیگراد را تحمل میکند البته این رقم به دماهای بالانیز مقاومت بالایی داشته و تا +37 درجه سانتی گراد را هم تحمل میکند.

گیلاس تک دانه چه زمانی شروع به گل دهی می کند؟

نهال گیلاس تک دانه جز ارقام دیر گل محسوب میشود و گلدهی این رقم بسته به منطقه ی کاشت از نیمه دوم فروردین تا اواسط اردیبهشت ماه متغییر است و چون معمولا سرماهای دیر رس بهاره را نمیبیند دارای عملکرد بالایی در تولید می باشد تاریخ رسیدگی میوه در این رقم نیمه دوم خرداد ماه می باشد.

گیلاس تکدانه روی چه پایه ای پیوند میخورد

همانطور که میدانید داشتن پایه پیوندی قوی در پیوند موجب مدیریت بهتر از منابع و بالارفتن مقاومت گیاه میشود معمولا برای رقم تکدانه از پایه آلبالوی تلخ  استفاده میشود ولی طی تحقیقات به عمل آمده استفاده از پایه گزیلا انتخاب بهتری برای احداث باغات مدرن می باشد چون اندازه درخت کاهش یافته و رقم تولیدی پاکوتاه خواهد بود از طرفی موجب افزایش تعداد درخت کاشته شده در هکتار میشود. از نظر باردهی گیلاسها با پایه گزیلا از سال دوم و سوم شروع به باردهی میکنند بنابراین باردهی آن زودتر است . از مزیت های دیگر ارقام با پایه گزیلا می توان به عملکرد در واحد سطح بالا به دلیل کشت متراکم و برداشت آسان آن اشاره کرد.

گرده افشانی در گیلاس تکدانه به چه صورت است

همانطور که میدانید گیلاس دارای گلهای دوجنسه میباشد ولی به دلیل خود ناسازگاری که دارد توانایی تلقیح گل های خود را مثل درخت زرد آلو ندارد بنابراین برای افزایش گرده افشانی باید از ارقام دیگری به فواصل مشخص در باغات گیلاس کشت گردد تا گلهای آن بارور گردد. ویژگی های گرده افشان مناسب عبارت اند از : همزمانی و همپوشانی زمان گل دهی با رقم گیلاس تک دانه ، سازگاری گرده ی تولیدی با رقم تک دانه  ، خود ناسازگار باشد تا بتواند متقابلا از گرده رقم تک دانه برای باروری خود استفاده کند. بهترین ارقام به عنوان رقم گرده افشان برای گیلاس تک دانه رقم گیلاس زرد دانشکده،گیلاس گیلاس زرد ارومیه و گیلاس بینگ می باشد.

گیلاس تک دانه چه خاکی را می پسندد؟

آب و خاک از عوامل اصلی برای تولیدات کشاورزی محسوب میشوند. کیفیت و کمیت محصوالت باغی و زراعی تابعـی از کمیت و کیفیت ایـن دو عامل میباشند درخت گیلاس در خاک های متوسط بـا عمق کافی و زهکش مناسب رشـد مینماید.زهکشی مناسب یکی از فاکتورهای مناسب برای خاک است خاک های سنگین با زهکشی نامناسب موجب پوسیدگی ریشه و طوقه میگردد.  بهترین نوع خاک برای این رقم خاک های لومی شنی بابافت سبک است .خاک هایی با اسیدیته ی بین 6 تا 7 اسیدی ضعیف تا خنثی به منظور جذب عناصر غذایی مخصوصا آهن  می باشد.

آبیاری نهال گیلاس تکدانه

آبیاری نهال در سال اول کشت مهمترین عامل تعیین کننده در استقرار و زنده ماندن نهال می باشد از آنجایی که در سال اول ریشه های گیاه عمیق نیست تا آب  را از لایه های عمقی جذب کند بنابراین در هفته های اول بعد از کاشت بهتر است هر هفته میزان 10- 15لیتر برای هر نهال درنظر گرفته شود البته میزان آب دهی به منطقه ،آب و هوا و سیستم آبیاری هم بستگی دارد ولی بهتر است  از ماه های بعد تا یکسال اول هر 10 روز یکبار به میزان 20 الی 30 لیتر آب برای هر  نهال در نظر گرفته شود این میزان به منظور تشویق ریشه برای رشد در اعماق بیشتر و افزایش ریشه زایی می باشد . نکتای که در حین آبیاری باید به آن توجه کنید : زمان آبیاری را فراموش نکنید ،استفاده از حلقه دور پای نهال به منظور جلوگیری از هدر رفت آب ، به هیچ وجه به طور مداوم از آبیاری غربابی استفاده نکنید چون باعث پوسیدگی و خفگی ریشه می شود.

عناصر مورد نیاز گیلاس تکدانه

گیلاس همانند سـایر گیاهان برای رشد و تولید مطلوب بـه عناصر غذایی مختلف احتیاج دارد. این عناصر علاوه بر تامین رشد گیاهی، بـر مقاومت درخت به خشکی، سرما، آفات و بیماریها و خواص کیفی و کمی میوه اثر دارد و همچنین روی عکس العمل گیاه بـه نوسانات دمایی و عوامل محیطی مختلف و باردهی آن در دراز مدت تاثیر میگذارد. کوددهی با انواع کودهای نیتروژن و یا استفاده از کودهای کامل برای دستیابی به درختان سـالم و پربار مناسب است. درختـان جوان یک سـاله گیلاس نیاز بـه نیتروژن زیاد در اول فصل رشد و نیتروژن کمتر در آخر فصل تابسـان دارند بهتر است در اواخر تابستان مصرف ازت کاهش یابد ریرا مقاومت به سرما با افزایش نیتروژن کاهش می باید. به منظور جلوگیری از آسیب بـه ریشه درختـان بهتر است که کودها در یک ردیف در فاصله ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر از تنه درخت مصرف شـود. دو بار کوددهی (هفته دوم و هفته ششم )بعد از کاشت برای درختان جوان گیلاس مناسب است.

رشد سالیانه سرشاخه درختان گیلاس میتواند یک شاخص مهم برای مصرف کود نیتروژن محسوب شود متوسط رشد سالیانه شاخه در یک درخت جوان بین ۴۵ تـا ۷۵ سـانتیمتر برای هر درخت در نظر گرفته میشود بسته به رقم در حالی که در رقم تک دانه مشهد این رشد باید بین 28 تا 30 سانتی متر باشد و اگر کمتر باشد نیاز به کود دهی می باشد . مصرف بی رویه کودهای ازته باعث تحریک رشد رویشی و کمبود نیتروژن در خاک باعث رشد سالیانه کمتر سرشاخه میشود. الزم به یادآوری است که توصیه کودی برای درختان گیلاس بستگی به بافت خاک منطقه ای دارد که درختان در آن مکان کاشته شده اند. خاکهای سبک و شنی نیاز بیشتری به کودهای آلی و شیمیایی دارند. میزان متوسط کودهای سه گانه برای باغهای بارور گیلاس ۸۰ کیلوگرم ازت به همراه ۷۰ کیلوگرم فسفر و 120 کیلوگرم پتاس در هکتار است. بـرای گیلاس مصرف کود حیوانی در اوایل پاییز مناسب است.

علایم کمبود عناصر در گیلاس تکدانه

رشد و پرورش گیلاس، مانند دیگر درختان هسته دار با مشكالت تغذیه اي عدیده اي روبرو است. با توجه به مطالعات تغذیه اي كه برروي این رقم انجام شده است، از كمبودهاي تغذیه اي متداول مي توان به كمبود عناصر بر، پتاس، منیزیم ، منگنز، نیتروژن، فسفر، آهن، روي و گوگرد اشاره كرد. تعیین وضعیت جاري تغذیه  درخت به صورت مشاهده اي با بررسی وجود عالئم خاصي مانند كم رنگي برگ ها، ظهوركلروزه، نكروزه، كوچكي برگها، فقدان رشد و نمو و غیره انجام میگیرد.

کاشت رقم تک دانه

مهمترین اقدام قبل از کاشت نهال آماده سازی زمین به منظور کاشت می باشد آماده سازی زمین شامل اقداماتی همچون تقویت و اصلاح خاک ،ضدعفونی ،تسطیح زمین می باشد. بهترین زمان برای کاشت نهال با توجه به آب و هوای محل کشت متفاوت خواهد بود ولی به طور کلی بهترین زمان برای کشت نهال در مناطق سردسیری زمانی است که گیاه در خواب زمستانه باشد پس بنابراین اواخر پاییز و اواخر زمستان قبل از بیدار شدن درخت بهترین زمان برای کاشت نهال است. فواصل کاشت بسته به پایه ی رقم پیوندی متفاوت است ، رقم با پایه پیوندی آلبالو تلخ 6*6 و ارقام با پایه پیوندی گزیلا بین 4*5 کاهش یافته است.

فواید هرس گیلاس تکدانه و زمان مناسب آن

درخت گیلاس تکدانه نیز مانند تمام درختان گیلاس نیازمند هرس است.همانطور که می دانید درختانی که هرس شده اند میوه های مرغوبتری دارند میوه های درختان هرس شده درشتتر و بازار پسندی بیشتری دارد.هرس علاوه بر اینکه مقاومت شاخه ها را افزایش می دهد موجب متناسب شدن قسمت های زایشی و رویشی درخت شده و از همه مهمتر توزیع نوردر بین شاخه ها را تنظیم مینماید که در پی آن فتوسنتز بهتر و تولید مواد آلی بیشتر و میوه های مرغوبتری خواهیم داشت بهترین زمان برای هرس این رقم زمانی است که درخت درخواب زمستانه باشد و علاوه بر آن یخبندان های زمستانه به پایان رسیده باشد.

آفات و بیماری های گیلاس تکدانه

تا کنون این رقم مقاومت بالایی نسبت به عوامل بیماری زا و آفات از خود نشان داده است  ولی همانطور که میدانید احداث باغ در خاک های فقیر ،مصرف نا مناسب از کودهای شیمیایی و دامی نپوسیده بستر را برای آسیبها یجدی و خسارت های جبران ناپذیر فراهم می آورد. از طرفی مصرف بی رویه سموم آفت کش بدون توجه به تراکم جمعیت جمعیت آفات موجب نابودی دشمنان طبیعی آفات شده و از قبل ان مورد هجوم حشرات زیادی قرار می گیرند از آفات مهم می توان به مگس گیلاس،کرم سفید فسرخرطومی گیلاس، سوسک شاخک بلند رزاسه،شپشک ها ،شته ها،سوسک ها و…. اشاره کرد از بیماری های مهم نیز میتوان به شانکر باکتریایی،پیچیدگی برگ گیلاس،لکه حلقوی نکروتیک اشاره کرد .  علاوه بر مبارزات شیمیایی  برای مقابله با آفات و بیماری ها روش هایی چ.ن استفاده از ارقام با پایه مقاوم ،حذف شاخه الوده و خارج کردن از باغ و همچنین حذف علف های هرز در ایجاد مقاومت بی تاثیر نیست.

ارزش غذایی و دارویی گیلاس

منبع سرشار از پتاسیم می باشد. از ترکیبات موجود در گوشت میوه گیلاس می توان بـه اسید مالیک، اسید سیتریک، ویتامین A، ویتامین1،B ویتامین2،B کلسیم، فسفر، آهن و …. اشاره کرد. از خواص دارویی گیلاس میتوان به اثر آن در بهبود درد مفاصل و تصلب شرائین، نرم کردن سینه، ضدعفونی کردن معده، از بین بردن تخمیر معده و یبوست اشاره نمود. برای مرض چاقی یک غذای ایده آل است و دم کرده دم میوه گیلاس شهرت جهانی دارد. گیلاس میتواند به جای مسکنهایی مثل آسپیرین و حتی ژلوفن استفاده شود. گیلاس خاصیت ضد التهابی دارد و میگرن را تسکین می دهد. تنظیم سیکل خواب کودک و سمزدایی از بدن از خواص بی نظیر آن است   .