بهترین کودها برای نهال تازه کاشته شده | زمان و مقدار استفاده

کود دهی نهال تازه کاشته شده باید با دقت انجام شود . در این کود دهی ما باید به نیاز های ریشه توجه کنیم.چون که نهال در ماه های اول زندگیش بیشتر از هر چیزی به ریشه های قوی نیاز دارد.مثلا اگر در این زمان کود دهی را اشتباه انجام دهیم میتواند باعث شود ریشه بسوزد یا رشد درخت متوقف شود، این کار حتی میتواند باعث خشکیدگی کامل نهال شود. کود دهی به نهال تازه کاشت شامل دو نوع کود های آلی و کود های شیمیایی است .

در ادامه میخواهیم بدانیم هر نوع کود را باید چگونه و به چن نسبتی و با چه نوعی باید به درخت اضافه کنیم. امیدوارم از خواندن ادامه مقاله لذت ببرید.

کودهای آلی برای نهال تازه‌کاشت

نهال تازه‌کاشت در ماه‌های اول بیشتر از هر چیزی نیاز دارند که ساختار خاک مناسب باشد ، رطوبت خاک کافی باشد و فعالیت میکروبی آن نیز بالا باشد. کودهای آلی دقیقا همین سه نیاز نهال را برطرف میکنند پس برای ایجاد نهال خوب و مناسب و قوی بسیار مناسب اند. وقتی نهال را تازه کاشتید ریشه آن هنوز ظریف و حساس است و نمیتواند نمک زیاد و غلظت بالای عناصر شیمیایی را تحمل کند ، بنابراین کودهای آلی بهترین و ایمن‌ترین انتخاب هستند.در ادامه میخواهیم بدانیم هر نوع از کود های آلی برای کدام نیاز های نهال مناسب اند.

کود دامی کاملاً پوسیده برای درختی که تازه میکاریم

کود دامی پوسیده بهترین انتخاب برای نهال‌هایی است که در خاک‌های کم‌مواد، سبک یا شنی کاشته می‌شوند. این کود باعث میشود خاک بتواند بیشتر آب را در خود نگه دارد، بافت خاک بهبود پیدا کند و مواد آلی آن افزایش پیدا کند. به طور کلی کود های آلی ساختار خاک را بهبود میدهند و تقویت میکنند و رطوبت آن را بیشتر میکنند. سوالی که در اینجا ممکن است برای شما کشاورز عزیز پیش آید این است که کود های آلی برای چه نهال هایی مناسب اند؟
مرکبات: مرکبات به خاک مرطوب و پر از مواد معدنی نیاز دارند. همانطور که در بالا اشاره کردیم کود های آلی هم رطوبت خاک را افزایش میدهند. پس برای نهال مرکبات انتخابی مناسب اند. همچنین این کود ها باعث میشوند ریشه زایی بیشتر و بهتر انجام شود و قدرت درخت بالا برود.

درختان هسته‌دار (هلو، شلیل، زردآلو) : این درختان به خاک سبک بیشتر نیاز دارند. کود های آلی با بهبود کیفیت خاک باعث میشوند شرایط خاک حتی اگر کمی سنگین باشد، برای کاشت این نهال ها مناسب شود.

انگور : ممکن است خاک منطقه شما فقیر باشد و برای مثال نتوانید نهال انگور که نیاز زیادی به خاک غنی دارد را در آن بکارید. کود های آلی این مواد را در خاک بیشتر میکنند و آن را برای کاشت نهال کاملا مناسب میسازند.

کمپوست :

کمپوست یک کود آلی سبک و امن است که به‌سرعت کیفیت خاک را بالا می‌برد. برای نهال‌هایی که در خاک‌های کم‌عمق، کم‌مواد یا سفت کاشته می‌شوند، این کود بسیار مفید است. به ژور کلی کمپوست فعالیت زیستی خاک را بالا میبرد و برای خاک های ضعیف مناسب است.

این کود برای چه نهال هایی مناسب است و چرا؟

مرکبات: نهال های مرکبات معمولا به فقر مواد آلی حساس هستند . کمپوست ها میتوانند به خوبی مواد آلی را در اختیار خاک قرار دهند و ساختار آن را بهبود ببخشند.

انار، انجیر: خاک پای این نهال ها باید متخلخل باشد. یکی از راه های افزایش تخلخل خاک اضافه کردن کمپوست به آن است.

نهال‌هایی که در گلدان یا کیسه رشد کرده‌اند: این نهال ها به یک خاک سبک نیاز دارند تا به خوبی بتوانند ریشه سازی کنند. افزودن کمپوست به آنها باعث سبک تر شدن ساختار خاک میشود‌.

ورمی‌کمپوست:

ورمی‌کمپوست غنی‌ترین کود آلی برای نهال تازه‌کاشت است. در این کود هورمون‌های طبیعی رشد ریشه و مقدار زیادی میکروارگانیسم مفید وجود دارد. این کود برای افزایش ریشه زایی خیلی خوب است و باعث میشود عناصر لازم بهتر جذب شوند. ورمی کمپوست باعث میشود نهال تازه کاشت رشد بیشتری داشته باشد ، قوی تر شود و زود تر به سن باردهی برسد. این کود برای چه نهال هایی مناسب است؟

• پسته، بادام، گردو: معمولا این نهال ها در جاهایی کاشته میشوند که خاک خشکی دارد. در این خاک خشک این نهال ها باعث تقویت ریشه زایی میشوند.
• مرکبات : در درختان مرکبات باعث میشوند عناصر مفید و مورد نیاز گیاه بهتر از خاک جذب شود.
• درختان حساس به تنش مثل آووکادو یا زیتون: این کود در این نهال ها باعث میشود از آسیب دیدنشان جلوگیری شود. نهال بهتر تقویت میشود و عملکرد بهتری دارد.

کودهای بیولوژیک (مایکوریزا) برای افزایش جذب آب و مقاومت نهال

مایکوریزا یکی از مهم‌ترین کودهای آلی برای نهال تازه‌کاشت است. این قارچ مفید با ریشه همزیستی ایجاد می‌کند و باعث میشود سطح جذب ریشه چند برابر شود.برای مثال نهال میتواند آب و مواد غذایی مثل فسفر را بهتر از خاک جذب کند، وقتی آب را بهتر جذب میکند در برابر خشکی مقاوم تر میشود. همچنین این کود باعث میشود از شوک و استرس نهال بخاطر انتقال به زمین کشاورزی جلوگیری شود.
این کود برای چه نهال هایی مناسب است؟

پسته، بادام، گردو : کود بیولوژیک در این نهال ها کلی فایده ایجاد میکندو از آنها درختی پر بار، قوی و مناسب میسازد.

درختان مناطق خشک : این درختان در خاک های فقیر یا شور کاشته شده اند. این کود باعث میشود بتوانند آب و مواد غذایی را بیشتر از خاک جذب کنند.

مرکبات : در مرکبات این کود با تقویت درخت از زرد شدن برگ هایش جلوگیری میکند و بسیار خوب است.

پیت‌ماس

پیت‌ماس خاک را سبک و مرطوب نگه می‌دارد و برای نهال‌هایی که ریشه‌های سطحی و ظریف دارند بسیار مناسب است. این کود باعث میشود نهال بتواند بهتر رطوبت را در خود نگه دارد. همچنین از سفت شدن خاک جلوگیری میکند و به استقرار سریع ریشه ها کمک میکند.

پیت‌ماس مناسب برای چه نهال‌هایی است؟

• مرکبات
• انار
• درختان زینتی
• نهال‌هایی که در خزانه با پیت‌ماس رشد کرده‌اند

کود های شیمیایی مناسب نهال تازه کاشت

نهال تازه‌کاشت در ماه‌های اول نباید کود شیمیایی دریافت کند چون ریشه هنوز ضعیف است و تحمل نمک و غلظت بالای عناصر را ندارد. اما بعد از 3 تا 6 ماه، وقتی نهال ریشه‌زایی اولیه اش را کامل کرد کودهای شیمیایی می‌توانند باعث افزایش رشد رویشی شوند، برگ‌دهی را بهتر کنندو مقاومت گیاه را تقویت کنند. در واقع کودهای شیمیایی اثر خیلی سریعی دارند،نهال وقتی هنوز ریشه‌اش کامل نشده نمی‌تواند این اثر را تحمل کند. اما وقتی جا افتاد این کودها کمک می‌کنند رشدش سرعت بگیرد و کمبودهای غذایی خاک جبران شود.

کود کامل NPK ملایم (مثل 10-10-10 یا 12-8-6):

این کودها ترکیبی از نیتروژن، فسفر و پتاسیم هستند و برای شروع کوددهی شیمیایی بهترین انتخاب‌اند. این کود مثل یک تقویت کننده عمومی است . کشاورزان تازه کاری که نمیدانند برای درختانشان باید از چه کودی استفاده کنند این کود بسیار مناسب است. چون به نهال در همه زمینه ها کمک میکند و آن را به درختی قوی، مقاوم و سالم تبدیل میکند.

کود NPK برای چه نیازی مناسب است

نیتروژنی که در این کود وجود دارد باعث رشد سریع تر برگ ها و شاخه ها میشود . فسفر ریشه نهال را تقویت میکند، باعث میشود ریشه بیشتر رشد کند و آب و مواد غذایی را بهتر جذب کند. پتاسیم نیز نهال را مقاوم میکند تا کمتر به بیماری یا آفت مبتلا شود. همچنین باعث میشوند نهال رشد زیاد و با کیفیتی داشته باشد.

کود نیتروژنه (مثل اوره یا نیترات آمونیوم):

این کودها رشد رویشی را تقویت می‌کنند و باعث سبزینگی و افزایش برگ می‌شوند.اگر نهال رشد برگ خوبی ندارد یا برگ‌ها کوچک و کم‌جان هستند، نیتروژن بهترین انتخاب است. اما زیاده‌روی در آن باعث حساسیت به آفات می‌شود، پس باید با دقت مصرف شود.

کود نیتروژنه باعث میشود برگ ها بیشتر رشد کنند در نتیجه فتوسنتز و غذاسازی از طریق برگ ها بیشتر میشوند، همچنین رشد شاخه های جوان گیاه را افزایش میدهد و باعث سبز تر شدن گیاه میشود. این کود برای نهال هایی مثل هلو، شلیل، زردآلو مناسب است چون به نیتروژن خیلی نیاز دارند. برای سیب و گلابی هم استفاده میشود . همچنین مرکبات در سال اول رشد فعالشان به این کود نیاز دارند.

کود فسفره (مثل سوپر فسفات تریپل)

فسفر برای ریشه‌زایی و استقرار نهال بسیار مهم است.اگر نهال رشد ریشه خوبی ندارد یا خاکت سنگین و سرد است، فسفر کمک می‌کند ریشه‌ها قوی‌تر شوند. این کود برای نهال‌های مناطق سردسیر بسیار مفید است. کود فسفره باعث میشود ریشه به خوبی تقویت شود، مقاومت نهال افزایش یابد و ریشه بهتر در خاک مستقر شود.

این کود برای نهال های پسته، بادام و گردو لازم است چون به فسفر بالا نیاز دارند. برای نهال‌هایی که در خاک سرد یا سنگین کاشته شده‌اند گزینه ای مناسب است. همچنین نهال‌هایی که رشد ریشه ضعیف دارند این نهال خیلی مناسب است.

کود پتاسه (مثل سولفات پتاسیم)

پتاسیم باعث افزایش مقاومت گیاه و کیفیت رشد می‌شود.اگر منطقه تان خشک است یا نهال در معرض تنش گرماست، پتاسیم کمک می‌کند گیاه قوی‌تر شود و بهتر آب را مدیریت کند.این کود باعث افزایش مقاومت به خشکی میشود. گیاه را در برابر بیماری ها مقاوم میکند، ساقه و برگ را تقویت میکند و به رشد گیاه کیفیت میبخشد و این کود برای نهال های مرکبات ، انار ، انگور و پسته و بادام که در مناطق خشک کاشته شده اند بسیار مناسب است.

کودهای ریزمغذی (آهن، روی، منگنز، منیزیم)

این کودها برای رفع زردی برگ و تقویت رشد ضروری‌اند.چون وقتی برگ ها زرد میشوند یا رگبرگ‌ها سبز و زمینه زرد است، نهال کمبود ریزمغذی دارد. این کودها سریع مشکل را حل می‌کنند. همچنین با سبز شدن رنگ برگ فتوسنتز را بیشتر میکنند و گیاه مقاوم تر میشود. برای مرکبات، انار، انگور و درختان مناطق آهکی خیلی مناسب اند.

کود آهن (به‌صورت کلات آهن):

یکی از مهم‌ترین کودها برای خاک‌های آهکی در ایران است. اگر خاک منطقه‌ تان آهکی است که در بیشتر مناطق ایران همین‌طور است، کود آهن تقریباً ضروری است و بدون آن نهال رشد خوبی نخواهد داشت و در نهایت این کود برای رفع زردی شدید برگ ها مناسب است، باعث افزایش جذب عناصر میشود و رشد فعال نهال را تقویت میکند و برای نهال های مرکبات، انار، انگور و سیب و گلابی که در خاک های آهکی استفاده شده اند بسیار مناسب است.

کود اسید هیومیک :

یکی از مهم‌ترین کودهایی است که می‌توان بعد از قرار دادن نهال در زمین به خاک اضافه کرد قبل تر در مقاله ای کامل برسی کردیم که اسید هیومیک چیست  . برای مثال بعد از دو تا سه ماه بعد کاشت خوب است این نهال را اضافه کنیم. این کود در واقع یک بهبوددهنده قوی خاک است و کاری می‌کند که نهال بتواند عناصر غذایی را بهتر جذب کند.

این کود برای چه نیازی مناسب است؟

باعث افزایش قدرت ریشه‌زایی میشود،جذب عناصر غذایی (نیتروژن، فسفر، پتاسیم و ریزمغذی‌ها) را افزایش میدهد، ساختار خاک را بهبود میبخشد، باعث کاهش تنش خشکی میشود، نهال را در برابر شوری مقاوم تر میکند و فعالیت میکروبی خاک را نیز افزایش میدهد.

برنامه کود دهی به نهال تازه کاشته شده

در ادامه میخواهیم یک برنامه کود دهی برای نهال ارائه دهیم . این برنامه شامل همه کود های آلی و شیمیایی میشود و به شدت کاربردی است. شما کشاورز عزیز حتی اگر هیچ پیش زمینه ای درباره کود دهی نهال نداشته باشید با خواندن این بخش میتوانید به دانشی کاربردی و فوق العاده درباره نهال برسید. این بخش را مرحله به مرحله توضیح میدهیم حتما به آن توجه کنید.

کود های مناسب نهال هنگام کاشت

این مرحله قبل از کاشت یا هنگام کاشت نهال است.در این زمان نهال هنوز ریشه قوی ندارد و هر نوع کود شیمیایی می‌تواند به آن آسیب بزند. هدف این مرحله فقط این است که خاک را تقویت کنیم، رطوبت را بالا ببریم و محیطی نرم و قابل‌تنفس برای ریشه ایجاد کنیم.

• برای نهال های سیب ، گلابی ، هلو، شلیل، انگور، انار:
  2 تا 5 کیلو کود دامی پوسیده را با خاک چاله کاملاً مخلوط کنید. توجه داشته باشید نباید مستقیم با ریشه تماس داشته باشد.
• برای نهال های مرکبات ، انار ، انجیر و نهال هایی که در مناطق خاک سفت یا فقیر کاشته شده اند:
  1 تا 2 کیلو از آن را با خاک چاله مخلوط کنید و یک لایه نازک روی خاک بعد از کاشت بریزید.
• برای نهال های پسته، بادام ، گردو و نهال های ضعیف و حساس:
  500 گرم تا 1 کیلوگرم کود دامی پوسیده با خاک اطراف ریشه مخلوط شود، اما مستقیم روی ریشه ریخته نشود.

کود های مناسب برای نهال 1 تا 3 ماه پس از کاشت

در این دوره نهال هنوز در حال ریشه‌زایی است و کود شیمیایی ممنوع است.
هر 20 روز یک لایه نازک کمپوست روی خاک بریزید، اگر خاک خشک می‌شود میتوانید کمی پیت‌ماس به آن اضافه کنید. آبیاری باید منظم و سبک انجام شود چون در این دوره ریشه هنوز ضعیف است و فقط نیاز دارد در محیطی مرطوب و سبک رشد کند.

کود های مناسب برای نهال 3 تا 6 ماه پس از کاشت

در این زمان نهال جا افتاده و می‌تواند مقدار کمی کود شیمیایی دریافت کند. چند موردش را توضیح میدهیم.

کود کامل NPK ملایم (مثل 10-10-10):

این کود همانطور که گفتیم یک تقویت‌کننده عمومی است و همه نیازهای اصلی نهال را تأمین می‌کند. برای تمام نهال ها بدون استثنا میتوان از آن استفاده کرد. 30 تا 50 گرم از آن را در فاصله 30 تا 50 سانتی‌متری از تنه پخش کنید. بعد از استفاده از این کود حتما باید آبیاری انجام شود.

کود نیتروژنه (اوره یا نیترات آمونیوم):

کشاورز عزیز دقت کنید اگر برگ ها کوچک و کم جان هستند برای نهال هایی مثل هلو، شلیل ، سیب و مرکبات میتوانید از این کود استفاده کنید. چون رشد برگ و شاخه را افزایش میدهد.  باید مقدار کمی از آن را مثل 20 تا 30 گرم در فاصله 40 سانتی متری از تنه بریزید.

کود فسفره (سوپر فسفات تریپل):

در این مرحله برای تقویت ریشه میتوان از این کود استفاده کرد. برای نهال هایی مثل پسته، بادام و انگور و همچنین نهال هایی که در خاک سرد یا سنگین هستند مناسب است. برای استفاده باید 20 تا 30 گرم از آن را به‌صورت حلقه‌ای دور نهال بریزید.

کودهای ریزمغذی (آهن، روی، منگنز):

این کود هارا در این زمان برای رفع زردی برگ و افزایش سبزینگی آن به صورت محلول پاشی یا همراه با آبیاری اضافه میکنیم. انتخاب خوبی برای نهال هایی مثل مرکبات، انار، انگور، سیب در خاک‌های آهکی است.

اسید هیومیک:

همانطور که گفتیم این کود بهبوددهنده خاک و تقویت‌کننده ریشه است. برای همه نهال‌ها، مخصوصاً پسته، مرکبات، انار، انگور کاربرد دارد. برای استفاده 10 تا 20 سی‌سی از آن را در آب آبیاری استفاده کنید.این کار را باید هر 30 تا 45 روز یکبار انجام دهید.