معرفی نهال فندق
فندق به عنوان یکی از مغزی ترین خشکبار های جهان شناخته میشود که ترکیباتی همچون روغن های غیر اشباع ، پروتئین ویتامین و املاح معدنی را دارد که در صنایع غذایی ، دارویی ، آرایشی و بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرد و بیش تر از 90 درصد فندق های تولیدی به صورت مغز به عنوان ماده اولیه صنعت شکلات سازی و شیرینی پزی را تشکیل میدهد . ایران نزدیک 12 هزار تن فندق در سال تولید میکند . برای افزایش کمی و کیفی تولید و دستیابی به پتانسیل واقعی این محصول در ایران باید از حالت سنتی خارج شده و به مدیریت علمی و یکپارچه باغ ها برسیم . در این مقاله به ارائه چارچوب کامل برای احداث و مدیریت باغ فندق میپردازیم
شناخت نیاز ها و آماده سازی باغ فندق
مناطقی با زمستان ها معتدل و مرطوب و تابستان های خنک برای نهال فندق مناسب است . ارتفاع مناسب 200 تا 1300 متر از سطح دریا ، این میوه به سرمای دیررس بهار حساس بوده و در زمان گلدهی سرمای زیر 2- درجه سانتی گراد خسارت زا است . این درخت به سالیانه 800 تا 1000 میلی متر آبیاری نیاز دارد که در صورتی که بارندگی کافی نبود باید آبیاری توسط باغدار انجام شود ، زهکشی باید عالی بوده و جنس خاک باید لومی با pH 5.5 تا 7.5 باشد .
انتخاب رقم مناسب باعث موفقیت باغ میشود ، نهال خوب باید عاری از بیماری ، کاملا سالم با سن مناسب و ارتفاع کافی باشد و از طرف نهالستان گواهی شده باشد ، پس در زمان خرید حتما از مراکز و نهالستان های معتبر خرید کنید . در هنگام خرید فراموش نکنید که فندق یک میوه تک پایه است ولی برای گرده افشانی نیاز به کاشت حداقل دو رقم سازگار گرده زا است که با نسبت1x 10 و با حداکثر فاصله 25 متر از یکدیگر در باغ باشند الگوی کاشت بهتر است از سیستم مستطیلی با فاصله کاشت 5×4 متر است و در زمین های شیب دار کاشت با فاصله 4×4 متر و چاله کاشت 70×70 سانتی متر از چند ماه قبل حفر و خاک غنی شده پر کنید .
ارقام پرسود فندق
- گرداشکوات: بومی گیلان است با سازگاری بالا و مقاومت نسبی به بیماری از سال چهارم شروع به باردهی میکند و 10 تا 20 کیلوگرم بار میدهد .
- بارسلونا: با میوه درشت ، پوست کاغذی و مغز پرکه از سال سوم شروع به باردهی کرده و سالیانه 20 تا 35 کیلوگرم بار میدهد
- نگرت: میوه ای متوسط با کیفیت بالای مغز و پوست کاغذی که دیر گل و مقاوم هستند و از سال سوم باردهی را آغاز کرده و سالیانه 15 تا 25 کیلوگرم بار میدهند .
- دادپانا: رقمی گرده زا با میوه ای متوسط که از سال سوم باردهی کرده و سالیانه 8 تا 15 کیلو بار میدهند
- کوسفورد: میوه ای دراز و قلمی با پوست نازک و زودرس که در سال سوم بار میدهد و سالیانه 10 تا 18 کیلوگرم بار میدهند .
- فرتیل دوکوتارد: با میوه ای درشت و خوش شکل و درصد مغز بالا که از سال سوم شروع به باردهی میکند و سالیانه 14 تا 25 کیلوگرم بار میدهد .
نگه داری از نهال فندق
زمان کاشت
بهترین زمان اواخر زمستان تا اوایل بهار است ، بهتر است بعد از کاشت آبیاری سنگین انجام شود و قیم و مالچ پاشی توصیه میشود.
آبیاری
آبیاری فندق با افزایش سن درخت بیشترمیشود (از 10 لیتر برای نهال تا 70 لیتر برای درخت در هر نوبت) ، فندق به تنش آبی بسیار حساس است . این درخت از اردیبهشت تا شهریور که مغز میوه در حال پر شدن است ، دردوره بحرانی نیاز آبی است .
به دلیل راندمان بالا و کاهش خطر بیماری قارچی بهترین روش آبیاری قطره ای است و آبیاری بارانی در شب ها یخبندان برای حفاظت از گل ها کاربرد دارد .
برداشت
برداشت این میوه زمانی انجام میشود که پریکارپ یا همان پوست سبز میوه کاملا قهوه ای شده و میوه راحت جدا میشود بعد از برداشت باید بلافاصله خشک شود تا از کپک زدگی جلوگیری کرده و کیفیت میوه حفظ شود .
تغذیه
در ابتدای کار باید بر اساس آزمایش خاک و برگ برنامه تغذیه کوددهی را تنظیم کنیم . به طور کلی مصرف 15 تا 30 تن کوددامی پوسیده در هکتار در پاییز و کود های شیمیایی نیتروژنه ، فسفره و پتاسه مطابق با سن درخت ضروری است و کمبود ریز مغزی ها به خصوص آهن ، روی در خاک های آهکی شایع است .
هرس
هرس در درخت نهال برای سه هدف شکل دهی ، افزایش نوردهی و تجدید حیات شاخه های بارده است .
- هرس نرم : برای ایجاد شکل در سال های اولیه انجام میشود .
- هرس باردهی : برای حذف سالیانه پا جوش ها ، شاخه های خشک ، بیمار و روی هم رفته و پیر انجام میشود
کنترل علف های هرز
آفات مهم عبارتند از کنه جوانه خوار فندق که باعث تورم و بدشکلی جوانه ها و خشکی گل ها میشود که برای کنترل آن باید از سمپاش های فسفره در زمان تورم جوانه ها استفاده کنید و آفت مهم دیگر شته و شپشک است که با تغذیه از شیره گیاهی و ترشح عسلک باعث ضعف درخت و جذب گرد و خاک میشود و برای کنترل از سموم سیستمیک یا روغن پاشی زمستانه استفاده کنید .
بیماری های مهم
سوختگی باکتریایی یک بیماری که باعث خشک شدن سر شاخه ، شانکر و مرگ نهال میشود ، برای کنترل آن باید از نهال سالم ، حذف و سوزندان اندام آلوده و پرهیز از آبیاری بارانی و سمپاشی با ترکیبات مسی استفاده کنید .
لکه برگی که عامل آن قارچی است که باعث زردی و خزان زودرس برگ و کاهش محصول میشود .
زوال و مرگ ناگهانی که عامل آن بیماری باکتری خطرناکی است که میتواند کل باغ را نابود کند .
